حسابداری حسابهای مستقـل وجوه وصولی به نماینـدگی از سایر سازمانها
ساعت ٩:۱٥ ‎ق.ظ روز سه‌شنبه ۱٤ آبان ۱۳۸٧  

چکیده فصل١١ جلد دوم نشریه شماره۱۴۶ سازمان حسابرسی:

«کتاب حسابداری سازمانهای دولتی وموسسات غیرانتفاعی»

 

مقدمه :

حسابهای مستقل امانی برای ثبت داراییهای نگهداری شده به وسیله یک واحد دولتی به عنوان امین یا نماینده افراد، سازمانها، سایر واحدهای دولتی یا سایر حسابهای مستقـل همان واحد دولتی مورد استفـاده قرار می گیرد.

در گزارشهای مالی دولتـی حسابهـای مستقـل امانی اغلـب با عناویـن « حـسابـهـای مستقل امانی » و « وجوه وصولی به نمایندگی از سایر سازمانها و دستگاهها » شناخته شده انـد. در قانون، تمایـز روشنی بیـن روابط نمایـندگی و روابـط امـانی وجود دارد امّا ایـن وجه تمایز قانونی در حسابداری از اهمیت چندانی برخوردار نیـسـت. در واقـع واژه هـای امانی و وصولی به نمایــندگی معـمـولا ً از عناویـن حسابهای مستقـل این طبقـه حذف می شود. نام یا عنوان دقیـق یک حساب مستقـل دراستقرار رویه ها و محدودیتهای حسابـداری آن اهمیـت اندکی دارد، و رویه ها و محدودیـتهای حسابداری به قانون تأسیـس حساب مستقـل به علاوه سایرمقررات حاکم بر آن بستگی دارد این مقررات عبارتند از:

قوانین،آیـیـن نامـه ها، نیّـات ، قـراردادهـای سـپـرده ، و سـایـراسناد وقـف، مقـاصد دسـتگاه متـولی، اهداف حساب مستقـل، انواع و مبالغ دارایـیـهای نگهداری شـده و سایر موارد مربوط. مجموعه این عوامل، فعالیتهایی را تعیین می کند که یک حساب مستقل به آن اشتغال دارد.

 


حسابهای مستقـل وجوه وصولی به نماینـدگی ازسایرسازمانها و دستگاهها :

طبق استانـداردهای هیـأت استانداردهای حسابداری دولتی، حسابهای امانی به چـهـار دستـه تقـسیـم می شود:

Ø      حسابهای مستقـل وجوه وصولی به نماینـدگی از سایـر سازمانها و دستگاهها

Ø      حسابهای مستقل امانی قابل مصرف

Ø      حسابهای مستقل امانی غیر قابل مصرف

Ø      سیستمهای بازنشستگی کارکنان بخش عمومی

 

حسابهای مستقل وجوه وصولی به نمایندگی از سایر سازمانها و دستگاهها برای ثبت دارییهای نگهـداری شده بوسیـله واحـد دولتی به عـنوان نمایـنده یک یا چند واحـد دولـتی یا افـراد یا سازمانهـای خـصوصی بکار می رود.

در  صورتی که حساب مستقـل واحـد دولـتی به طور منظـم دارایـیهایی را دریافـت کنـد که لازم بـاشد به سایر حسابهای مستقل آن واحد منتقل شود، در این صورت رابطه نمایندگی وجود دارد.

 

 

Ø      داراییهای حساب مستقل وجوه وصولی به نمایندگی ازسایرسازمانها ودستگاهها در برابر بدهیهای معادل همان مبلغ تهاترمی شود، و این حـساب ارزش ویـژه نـدارد. این دارایی ها و بـدهی ها بـاید برمبنای تعهدی تعدیل شده شناسایی شود. درآمدها ،مخارج وهزینه ها در این حساب شناسائی نمی شود.

Ø       درصورتی که قانون،استانداردهای هـیأت استانداردهای حـسـابداری دولتی یا تصمیـم مقامات واحد دولتی استفـاده ازحساب مستقـل وجوه وصولی به نمایندگی ازسایرسازمانها ودستگاهها رامقررنکرده باشد، روابط نمایندگی ممکن است درحسـابهای مستقل دولتی  یا حـسابهای مستقـل سـرمایه ای ثبت شـود.

Ø      درصورتی که مبالـغ دارایـیـهای نگهداری شـده به صورت امانی به نسـبت داراییهای حساب مستقـل جزئی باشـد ، ایجـاد حـساب مستقـل وجوه وصولی به نمایـنـدگی از سایـر دستگاهها وسازمانها ضرورت ندارد مگرآنکه قانون یا مقررات اداری ایجاد آن را مقررکرده باشد. 

Ø       در صورتی که رابـطه نمـایـندگی لازمه اهداف اولیه حساب مستقلی باشد ، روابط معـمـولا ً بر مبـنـای جاری انجام می شـود .

روابط با اهمیت نمایندگی- بعنوان حسابهای مستقل وجوه وصولی به نمایندگی از سایر دستگاهها و سازمانها

Ø      طرحهای حقوق و مزایای انتقالی- بخش 457 قانون درآمد داخلی

Ø      حساب مستقل وجوه وصولی به نمایندگی از سایر سازمانها و دستگاهها به منظور بازپرداخت بدهیهای عوارض مخصوص

Ø      حسابهای مستقل نمایندگی وصول مالیات

Ø      حسابهای مستقل نمایندگی «انتقالی»

Ø      مجموعه وجوه نقد و سرمایه گذاریها

 

طرحهای حقوق و مزایا ی انتقالی – بخش 457 قانون درآمد داخلی

Ø      اسـتانداردهـای هیـأت استانـداردهـای حـسابداری دولتی ، واحـدهـای دولـتـی دارای طرحهـای ذخـیـره مزایای پایان خـدمـت کارکنان را موظف کرده است مبـلغ مانـده دارایی طرح ذخـیره مزایای پایان خدمت را تعیـیـن کنند تا درحـساب مستقـل وجوه وصولی به نمایـندگی از سایر سـازمانها ودستگاههـا طبق بخـش 457 قانون درآمـد داخـلی «ارائـه» شـود.

Ø       جـمع دارایـیهای طـرح دربرابربدهی به کارکنان بابـت مزایای پایان خدمت و سود خالص انباشته آن تهاتر می شود.

Ø      طرحهـای ذخیره مزایای پـایـان خـدمت امکان به تعویق انداختن پرداخت بخشی از

حـقـوق کارکنان و درنتیجـه به تعـویق انداخـتن و پرداخـت بدهـی مـالیات بر درآمد به

 دولت مرکزی را فراهم می کند.

Ø      حساب مستقـل وجوه وصولی به نمایـنـدگی از سایر سازمانها ودستگاهها جهت ثبت دارایـیهـا و بـدهــیهـای طـرحهای ذخـیـره مـزایـای پایان خـدمت فـعـالیـتهای دولـتی مربـوط به حـسـابهای مستـقـلی اسـتفـاده می شـود که به عـنوان حـسـابهای مسـتـقـل دولـتی طـبقـه بـندی شـده انـد . در صورتی که کارکنان فـعـالـیـتهای ثـبـت شـده بـه وسـیـله حـسابهای مسـتـقـل سـرمایه ای تحـت پوشش طـرح ذخـیـره مـزایـای پایـان خـدمت قـرار نگـیـرند ، بایـد از یک حـساب مستـقـل وجـوه وصولی به نمـایـنـدگی از سایر سازمـانها ودسـتگاههای مجزا برای ثبت داراییها وبـدهـیهای طرح ، طبـق بخش 457 قانون درآمد داخلی استفاده شود.

حساب مستقل وجوه وصولی به نمایندگی از سایر سازمانها و دستگاهها به منظور باز پرداخت بدهیهای عوارض مخصوص 

Ø      اگر واحد دولتی ، در صورت عدم کفایت مبالغ وصولی از صاحبان اموال منتفع از خدمات برای پرداخت بدهیها ، متعهد به پرداخت بدهی باشد، بدهی باید در گروه حساب بدهیهای بلندمدت عمومی ثبت شود و از یک حساب مستقل تأمین مالی و باز پرداخت بدهی ها برای ثبت فعالیت های مربوط به باز پرداخت بدهی استفاده شود.

Ø      طبق استاندارد های هیأت استاندارد های حسابداری دولتی واحد دولتی تعهدی برای قبول باز پرداخت بدهی مربوط به عوارض مخصوص را در صورت نکول صاحبان املاک ندارد ، اما وظایف ارسال صورتحساب عوارض برای صاحبان املاک ، وصول اقساط عوارض و بهره عوارض ، و نیز پرداخت بهره و اصل بدهی عوارض مخصوص را از محل وصولی های مزبور به عهده دارد و باید فعالیت های مزبور را با استفاده از حساب مستقل وجوه وصولی به نمایندگی از سایر سازمانها و دستگاهها ثبت کند.

مثال1) فرض کنید اوراق قرضه ی عوارض مخصوص که در مرحله دوم از محل مجوز وضع مالیات عمومی شهر الف قابل پرداخت است برای تکمیل تعریض خیابان منتشر شده است در طی مراحل تکمیل، عوارض مخصوص موضوعه از طرف شهر الف بالغ بر 480،000 ریال قابل پرداخت در 10 قسط مساوی با 5% بهره بر اقساط معوق بر مالکان دارایی های مستقر در خیابان مزبور است با فرض اینکه واحد دولتی در هیچ شرایطی متعهد به پرداخت بدهی عوارض مخصوص نباشد، مطلوب است ثبت:

1)      ثبت وضع عوارض قابل پرداخت.

2)      کلیه عوارض دریافتنی جاری به علاوه بهره به مبلغ 24،000 ریال (5%اصل پرداخت نشده )وصول شد.

3)      اولین قسط شامل اصل اوراق قرضه عوارض مخصوص به مبلغ 48،000 ریال و بهره به مبلغ 24،000 ریال طی سال پرداخت شد.

4)      دومین قسط عوارض دریافتنی در پایان سال از معوق به جاری منتقل شد.

 

متعهد باشد                       بدهکار    بستانکار               متعهد نباشد                       بدهکار     بستانکار

 

1)عوارض دریافتنی جاری       48000                      عوارض دریافتنی جاری            48000

   عوارض دریافتنی معوق      432000                     عوارض دریافتنی معوق            432000

        درآمدها                                  48000                  بدهی به صاحبان اوراق قرضه

        درآمدهای معوق                      432000                عوارض مخصوص – اصل                  480000

 

 

متعهد باشد                     بدهکار   بستانکار                 متعهد نباشد                      بدهکار   بستانکار   

2) موجودی نقد                       72000                                 موجودی نقد                            72000

       عوارض دریافتنی جاری               48000                               عوارض دریافتنی جاری                    48000

        درآمدها                                 24000                               بدهی به صاحبان اوراق قرضه

                                                                                                       عوارض مخصوص – بهره           24000      

 

3/1) مخارج-اصل اوراق قرضه  48000                                بدهی به صاحبان اوراق قرضه

      مخارج-بهره اوراق قرضه   24000                               عوارض مخصوص – اصل               48000

               اوراق قرضه پرداختنی        48000                     بدهی به صاحبان اوراق قرضه

                      بهره پرداختنی               24000                         عوارض مخصوص – بهره               24000

                                                                                            موجودی نقد                               72000

3/2) اوراق قرضه پرداختنی     48000

       بهره پرداختنی                  24000

               موجودی نقد                 72000 

 

4/1) عوارض دریافتنی جاری     48000                            عوارض دریافتنی جاری                    48000                   

              عوارض دریافتنی معوق       48000                                   عوارض دریافتنی معوق                 48000

 

4/2)درآمدهای معوق               48000

              درآمدهای جاری                48000

 

 

 

حسابهای مستقل نمایندگی وصول مالیات

 

یکی از روابط نمایندگی که منطقا ً منجر به ایجاد حساب مستقل وجوه وصولی به نمایندگی از سایر سازمانها و دستگاهها می شود وصول مالیات ، یا سایر درآمدها به وسیله واحد دولتی برای حسابهای مستقلی که اداره آنها را به عهده دارد وسایر واحدهای دولتی است .در سطح دولت محلی، معمولا ً مقام برگزیده ناحیه به عنوان مأمور وصول کلیه بدهیهای مالیات بر داراییهای افراد یا شرکتهای آن ناحیه انجام وظیفه می کند. مأمور وصول ناحیه طبق قانون ، موظف به تسهیم دوره ای وصولیهای مالیات هرسال به هر یک از حسابهای مستقل یا واحدها به نسبت مالیات موضوعه برای آن حساب مستقل یا واحد مربوط به کل مالیات موضوعه برای سال است.

 

 

عملیـات اداره وصـول مالیات اغـلب نیازمند امکانات اداری ،دفتـری و... اسـت مامور وصول مالیات مجاز است درصد معینی از وصولیهای مالیات مربوط به هریک از واحد را کسروآن را به حساب مستقل عمومی ناحیه (یا حساب مستقل دیگری که مسـئولیت پرداخت مخـارج عمـلیات حساب مستقـل نمایـندگی وصول مالیات رابه عهده دارد ) که وظیفه نگهداری جمع مبالغ کسـر شده ازوصولیهای سایر حسابهای مستقل را به عهده دارد ارسال کند.  

 

 

 

دربسیاری ازمناطق، واحدها می توانند طبق قانون پیش پرداخت(90% وصولیهای دوره از تاریخ آخـرین تسهیـم تا تاریخ پیش پـرداخت ) یا «حواله هایی»  را از حـساب مستقل نمایندگی وصول مالیات قبل از تسهیم های منظم درخواست کنند.

در اغلب موارد وصولیهای مالیات طی هر سال شامل مالیاتهای موضـوعه در چـند سال قبل و مالیات موضوعه سال جاری است و گاه شـامل پیش دریافت مالـیـات برای سال بعد نیز می شود.

دربسیاری مناطق، نه فقط جمع نرخ مالیات در سالهای مختلف تغییر می کند بلکه نسبت نرخ مالیاتی متحمله توسط هر واحد به نرخ کل نیز تغییر می یابـد . درضمن ، بهره و جرائم مالیاتهای معوق باید به نرخها یا مبالغ قانونی در زمان وصول مالیاتهای معوق وصول شود ، بهره وجرائم وصولی باید بین حسابهای مستقل و واحدهای مربوط به روش تسهیم مالیات وصولی تسهیم شود .     

 

مثالی از ترکیب جمع نرخهای مالیات :

فرض کنید مأمور وصول مالیات ناحیه رودبار مسئول وصول مالیات سال 8x13 حسابهای مستقل و واحدهای مستقر در ناحیه است. معمولا ً، مالیات موضوعه برای هر یک از حسابهای مستقل و واحدهای مستقر در ناحیه به شکل ستونی در یک روزنامه کثیرالانتشار به عنوان اعلام قانونی به مؤدیان آگهی می شود.

صورتهای مالیات بر دارایی غیر منقول برای هر یک ازدسته های اموال مستقر در منطقه دارای حساب مستقل نمایندگی وصول مالیات تهیه و تنظیم می شود.خواه هر یک از صورت های افشا کننده مبلغ مالیات قابل تسهیم به کلیه واحد هایی که مالیات بر آن دسته وضع می کنند باشد، خواه صورت نشان دهنده فقط جمع مالیات پرداختنی به مأمور وصول مالیات ناحیه باشد ، اداره وصول مالیات باید توانایی محاسبه و تسهیم کلیه مالیات های وصولی به واحد ها و حساب های مستقل مربوط را داشته باشد.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

حسابداری حسابهای مستقل نمایندگی وصول مالیات

         مثال 2) فرض کنید جمع مالیات بر دارایی غیر منقول تایید شده برای وصول  در طی سال 8x 13

          مبلغ 10،516،400 ریال به شرح زیر باشد:

           استان                                                                                                           10،400

          ناحیه رودبار                                                                                                   1،480،000

          موسسه مدرسه رشت                                                                                         5،060،000

          شهر رشت                                                                                                    2،400،000

         سایر واحد ها                                                                                                  1،566،000

                                                                                                                         10،516،400

        مطلوبست ثبت:

        1) وضع مالیات.

       2) مبلغ 5،258،000 ریال مالیات مربوط به مدت معینی از سال 8x وصول شد.

       3)به منظور سادگی مسأله 50% وصولی های دوره به ناحیه رودبار تعلق دارد. 1% کل وصولی واحد ها به استثنای ناحیه به عنوان جبران هزینه های عملیاتی حساب مستقل نمایندگی وصول مالیات به حساب مستقل عمومی ناحیه پرداخت می شود.

                                          وصولی                       حق الزحمه                        قابل تقسیم

      استان                             5،200                        (52)                               5،148

     ناحیه رودبار                     740،000                     45،182                          785،182

     مدرسه رشت                     2،530،000                 (253،000)                      2،504،700

    شهر رشت                        1،200،000                 (12،000)                        1،188،000

    سایر                              783،000                     (7،830)                          775،170  

                                       5،258،200                       0                             5،258،200

                       

 

 

 

 

                                                                       بـدهـکار               بستانـکار
1) مالیات دریافتنی جاری متعلق به سایر                 10،516،400 
      حسابهای مستقل و واحدها                                                          
         بدهی به سایرحسابهای مستقل و واحدها                                   10،516،400


2) موجودی نقد                                           5،258،200 
      مالیاتهای دریافتنی جاری متعلق به سایر                                      5،258،200
       حسابهای مستقل و واحدها   

3) بدهی به سایرحسابهای مستقل و واحدها             5،258،200
       بدهی استان                                                                       5،148
       بدهی به ناحیه رودبار                                                           785،182   
       بدهی به موسسه مدرسه رشت                                                 2،504،700
       بدهی به شهر رشت                                                             1،188،000
       بدهی به سایر واحدها                                                           775،170  

 

 


4) بدهی استان                                         5،148
    بدهی به ناحیه رودبار                             785،182   
    بدهی به موسسه مدرسه رشت                                                2،504،700
    بدهی به شهر رشت                               1،188،000
    بدهی به سایر واحدها                             775،170  
           موجودی نقد                                                               5،258،200

       


پیش پرداخت به یک یا چند واحد دولتی یا حساب مستقل، قبل ازتوزیع دورهای منظم ،حسابهای بدهی ممکن است مانده بدهکـار داشته باشد .درپایان سال،کلیه پیش پرداختها باید «تسویه شده»،کلیه تقسیمات وتـوزیع ها محاسبه وثبـت شود وکل وجه نقد بین واحدها وحسابهای مستقلی که حساب مستقل نمایندگی وصول مالیات وظیفه نمایندگی  آنها رابه عهده دارد توزیع و تقسیم شود.ترازنامه پایان سال حساب مستقل نمایندگی وصول  مالیات شامل:

 

Ø        مـالیـات معـوق دریـافـتنی متعلق به سایر حسابهای مستقل و واحدها (دارایی)

Ø       بدهی به سایرحسابهای مستقل و واحد ها خواهد بود (بدهی)

 

ثبتهای انجام شده به وسیله حسابهای مستقل مرتبط

مثال1- 3)

با توجه به مفروضات مثال قبل، مطلوبست انجام محاسـبات لازم به وسـیله حسابهای مستقل مختلف موسسه مدرسه رشت و انجام ثبت در دفاتر حساب مستقل عمومی موسسه مدرسه رشت:

 

حساب مستقل مدرسه:         نرخ 78               وصولی             حق الزحمه           نقد دریافتی

عمومی                             4،5             2،250،000          22،500             2،227،500

طرحهای سرمایه ای             0،18            90،000              900                  89،100

تامین مالی                        0،38            190،000            1،900               188،100

                                   5،06            2،530،000          25،300             2،504،700

 

                                                               بـدهـکار                     بستانـکار

 

     موجودی نقـد                                2،227،500
           مخارج                                 22،500
      مالیات دریافتنی جاری                                          2،250،000

مثال2- 3)

با توجه به مفروضات مثال قبل ،مطلوبست انجام محاسبات لازم به وسیله حسابهای مستقل مختلف ناحیه  و انجام ثبت در دفاتر حساب مستقل عمومی ناحیه (رودبار):

 

حساب مستقل ناحیه:         نرخ 78              وصولی            حق الزحمه              نقد دریافتی

عمومی                           1،08              540،000            45،182              585،182

طرحهای سرمایه ای           0،09              45،000               .........                45،000

تامین مالی                      0،2                100،000             .........               100،000

بهزیستی                        0،11               55،000              .........                55،000

                                  1،48               740،000           45،182              785،182

                                                   

            
                                                        بدهکار                  بستانکار


موجودی نقد                        585،182
             مالیاتهای دریافتنی جاری                                   540،000   

               درآمد ها                                                     45،182

حسابهای مستقل نمایندگی «انتقالی»

دریافت کمکهای بلاعوض ،پاداش ودرآمدهای مشترک که ممکن است در بـیش از یک حساب مستقـل، طـبق نـظـر دریـافـت کننده، به مصـرف بـرسد باید در یک حساب مستقل وجوه وصولی به نمایندگی ازسایر سازمانها ودستگاهها ثبت شود.

 

فرض کنید کمک بلاعوض، پاداش یا درآمد مشترکی به طور نقد دریافت شود :

                                                   بدهکار            بستانکار

   موجودی نقد                                                  500،000                                                             

   بدهی به سایر حسابهای مستقل                                                      500000

تصمیم گیری درباره انتقال مبالغ وانجام انتقال:

بدهی به سایر حسابهای مستقل                                 450،000

    موجودی نقد                                                                          450،000

 

طبق استانداردهای هیأت استانـداردهای حسابداری دولتی ،دریافت وجه نقـد یاسایـر داراییها ازحساب مستقـل نمایندگی انتقالی باید به وسیله دریافت کننده ثـبت شود. کلیه حسابهای مستقل دولتی باید کمکهای بلاعوض را، در زمان دسترس بودن عواید حاصل از کمک بلاعوض برای مصرف در جهت اهداف حساب مستقل، به عنوان درآمد (غیرعملیاتی) شناسایی کنند. 

در صورتی که طبق شرایـط کمـک بـلاعـوض مصرف عواید آن برای تحصیل یا ساخـت دارایـیهای سـرمـایه ای محدود شـده باشد ، عواید باید به عـنوان ارزش ویژه اهدایی ثبت شود.

طبق استانداردهای هیأت استانداردهای حسابداری دولتی «داراییهای نگهداری شده در حسابهای مستقل وجوه وصولی به نمایندگی از سایر سازمانها و دستگاهها تا تعیین حساب مستقل استفاده کننده باید در یادداشتهای توضیحی همراه صورتهای مالی افشا شود »

مجموعه وجوه نقد وسرمایه گذاریها 

اگر جه استانـداردهای حسابـداری دولتی وجه نقـد وسرمـایـه گذاریهـای هر یک از حسابهای مستقل باید در دفاتر همان حساب مستقل ثبت شود، اما مدیریت کارای وجه نقد وسرمایه گذاریها.معمولا ًمستلزم آن است که وجه نقد وسرمایه گذاریها حسابهای مستقل در یک مجموعه تحت کنترل خزانه دار واحـد دولـتی یـا سایـر مقامات رسمی قرار گیرد .
با استفـاده ازیـک حساب مستقـل وجـوه وصولی به نمایـندگی ازسـایر سازمانها ودستگاهها مجموعه وجه نقد وسرمایه گذاریها به نحو منا سب تری تحت کنترل حسابداری قراری می گیرد.

مجموعه وجوه نقد و سرمایه گذاریها

Ø       درآمـد حاصل ازمجموعه سرمایه گذاریها وسود وزیان حاصل ازفـروش سرمایـه گذاریهـا به نسبـت سـرمایه گـذاری هریـک از حسابها مستقـل در مجموعه به آنان اختصاص می یابد.

Ø        به منظور اطمینـان ازتقـسـیم عـادلانه درآمـد، سود وزیان، معـمولا ً کلیـه سرمایه گذاریها ی انجام شده در مجموعه وکلیه سرمایه گذاریها ی اضافه یا حذف شده از مجـمـوعـه ،درتاریخی که سـرمایه گـذاریها از یک حساب مستـقـل آورده  یا ازآن حذف می شود ،به ارزش بازار ارزیابی مجـدد می شود.

Ø       درآمد حاصل ازمجموعه سرمایه گذاریها، سود یا زیان حاصل ازفـروش سرمایه گذاریهـا و سـود یا زیان تحـقـق نیافـته ناشی از ارزیابی دارایـیها بـه ارزش بازار

    به نسبت سرمایه گذاری هریک ازحسابهای مستقل در مجموعه به آنان اختصاص می یابد.

Ø       نسبتهای سرمایه گذاری در تاریخ ورود یا خروج سرمایه گذاری(به علت تغییر آنها پس از ورود یا خروج) محاسبه می گردد .

Ø       طبق شرایط پذیرش در مجـمـوعه وجوه نقد وسرمایه گـذاریها حسـاب مستـقـل سرمایه گـذار حـق ادعـای خـاصی نسـبت بـه وجـه نقـد سـرمایـه گـذاری شـده درمجـموعـه را نـدارد بلکه حساب مستقل مزبور منافعی نسبـی در هـریـک از دارایـیهای مجـموعه دارد ودر درآمد ،سـود وزیان مجموعه شریکند.

Ø       تکرار دفعات تقسیم و توزیع به این بستگی دارد که :                                  1- کلیه وجوه نقد حسابهای مستقل متمرکز باشند . دراین حـالت مجموعه وجـوه نقـد وسرمایه گـذاریها دریافـتهای مکرری از محـل وصول درآمد ها ودریافـتـنی های متعلق به حسابهای مستقل و پرداخت های روزانـه بـه نماینـدگـی از حسـاب های مستقل دارد، وبهـره هریک ازحسـابهای مستقـل عضـو مـجموعه بـایـد هــر روز محاسبه مجدد شود.

   2- هریک از حسابهای مستقـل یک حسـاب مـوجـودی نقد عملیاتی نگهداری کند درایـن صورت دریافت ها و پرداخـت های وجـوه نقـد مجـمـوعـه دارای تکـرار خیلی کمتری خواهد بود ، وتقسیم وتوزیع سود وزیان ودرآمد حاصل ومحاسبـه مجدد بهره هریک از حسابهای مستقل عضو مجموعه نیزبه هـمان نسبت کـمـتر خواهد شد. درآمد در حساب درآمد تحقق یافته مجموعه سرمایه گذاریهـا  وسود وزیان درحـساب سود وزیان تحـقـق یافـته( نیافـته) مجـمـوعه سرمـایه گـذاریهـا انباشته می شود .

حساب مستقل آورنده سرمایه گذاریها یا وجه نقد برای مشارکت درمجموعه باید  سرمایه گذاری درمجموعه وجـوه نقـد وسـرمایه گـذاریها را به ارزش بازار سرمایه گذاریها بدهکار کنـد، وحسـاب سرمایه گـذاریها را به ارزش انتقـالی (بهای تمام شده یا بهای تمام شده مستهلک شده) بستانکارکند .
« درضمن،بسته به اینکه ارزش انتقالی ازارزش بازارکمتریا بشترباشد مخارج را بدهکار یادرآمد ها را بستانکار کند »

 

حساب سرمایه گذاری در مجموعه وجوه نقد و سرمایه گذاریها  **( ارزش بازار)               مخارج                                                        **(مابه التفاوت)

                                      سرمایه گذاریها                                     **(ارزش انتقالی)

                                       درآمد                                                **(مابه التفاوت)                                                                  

مانده حساب سرمایه گذاری در وجوه نقد           مانده بدهی مربوط درحساب مستقل

و سرمایه گذاریها درهر یک از حسابهای    =     وجوه وصولی به نمایندگی از سایر 

            مستقل عضو مجموعه                              سازمانها و دستگاهها

         

 

 

Ø      بهـره و سـود سهـام تحقـق یافته سرمایه گذاریهـای مجموعـه ، سود و زیان تحقق یافته مجـمـوعه سرمایه گـذاریها وسود و زیان تحـقـق نیافـته ناشی ازارزیابی مجـدد دوره ای مجموعه سرمایه گـذاریها به ارزش بازار،مانـده سرمایـه گـذاری حـسابهـای مستـقـل در مجموعه را تغییر می دهد.

 

 

 

مثال1-4)                                                              ناحیه بافق

مجموعه وجوه نقد و سرمایه گذاریها

ترازنامه

در 31 خرداد 1383

(قبل از پذیرش حساب مستقل طرح های سرمایه ای)



                   دارایی ها                                                                   بدهی ها

نقد                                           1،000،000          بدهی به حساب مستقل عمومی            9،900،000

سرمایه گذاریها:                                                     بدهی به حساب مستقل تامین مالی         14،850،000

اسناد خزانه                             9،545،000              وباز پرداخت بدهیها

طلب از سایر دستگاه ها               16،385،000          بدهی به حسابهای مستقل انتفاعی          4،950،000

قرارداد باز خرید                      2،060،000
بهره دریافتنی                       710،000

جمع دارییها                         29،700،000              جمع بدهیها                             29،700،000

در 31 خرداد 83 اوراق قرض با پشتوانه مالیاتی به مبلغ 15،000،000 ریـال بـه منـظـور تامـین مـالی طرح های مربوط به راهها و پلها فروخته شد.عواید حاصل از صدور اوراق قرضه تا زمـان نیاز به آن جهت انجام پرداختهای مربوط به حساب مستقل طرحهای سرمایه ای به مجموعه سرمایه گـذاری اضافه می شـود. در 31 خرداد 83 ارزش بـازار اسـناد خـرانه 9،535000 و ارزش بازار طلب از سایر دستگاهها در مجموعه 16،695،000 ریال است.مطلوبست :

    1- انجام ثبتهای لازم   2- تهیه ترازنامه بعد از پذیرش حساب مستقل طرحهای سرمایه ای

    

 

 

 

مقایسه ارزش دفتری و ارزش بازار داراییها در 31 خرداد 3*13

                                                                       ارزش دفتری         ارزش بازار       اختلاف

              اسناد خزانه :                                        9،545،000         9،535،000    ( 10،000)

              طلب از سایر دستگاههای اجرایی:               16،835،000        16،695،000   310،000

              قرارداد بازخرید:                                   2،060،000          2،060،000             0

                                                                                                                   300،000

      جمع داراییها از29،700،000 به مبلغ 30،000،000 افزایش می یابد.

 

Ø       افزایش در ارزش داراییها باید به بستانکار حسابهای بدهی به نسبت سرمایه گذاری هر یک از  حسابهای  مستقل در 31 خرداد، قبل از ارزیابی مجدد دارایی،منظور شود.

 

بدهی به حساب مستقل عمومی :                   10،000،000 =    9،900،000    X   30،000،000

                                                                                     29،700،000

 

Ø       سرمایه گذاری هر یک از حسابهای مستقل در مجموعه به همان نسبت باقی می ماند.

 

 

برای حساب مستقل عمومی:

                                       9،900،000     =     10،000،000

                                       29،700،000          30،000،000

 

 

بعد از پذیرش حساب مستقل طرح های سرمایه ای

 

                         داراییها                                                               بدهیها

        نقد                              16،000،000                بدهی به حساب مستقل عمومی             10،000،000

سرمایه گذاریها

اسناد خزانه                             9،535،000                بدهی به حساب مستقل طرحهای سرمایه ای     15،000،000

   طلب از سایر دستگاهها             16،695،000             بدهی به حساب مستقل تامین مالی           15،000،000

قراداد بازخرید                         2،060،000

بهره دریافتنی                           710،000                 بدهی به حساب مستقل انتفاعی                5،000،000   

                                           45،000،000                                                            45،000،000


                                                بدهکار                    بستانکار


1) وجه نقد                            15،000،000
        بدهی به حساب مستقل                                   15،000،000   
        طرحهای سرمایه ای

2) طلب ازسایر دستگاهها            310،000    
        اسناد خزانه                                                10،000    
        بدهی به حساب مستقل عمومی                          100،000
        بدهی به حساب مستقل تامین مالی                      150،000
        بدهی به حساب مستقل انتفاعی                          50،000      

مثال2- 4)
بافرض اینکه مجموعه وجوه نقد وسرمایه گذاریهای نشان داده شده درمثال قبل   مبـلـغ  1،610،000 ریـال بـهـره ، شـامـل 710،00  ریـال بـهـره دریـافـتـنی در31خرداد 3
x
13را وصول می کند.
1- ثبت رویداد مزبور 2- ثبت تسهیم درآمد 3- ثبت لازم دردفاتر حساب مستقل عمومی 
                                                                    بدهکار                بستانکار  
1)موجودی نقد                                           1،610،000
      بهره دریافتنی                                                                  710،000

          درآمد تحقق یافته مجموعه سرمایه گذاریها                             900،000

2) درآمد تحقق یافته مجموعه سرمایه گذاریها        900،000
       بدهی به حساب مستقل عمومی                                               200،000
       بدهی به حساب مستقل پروژه سرمایه ای                                   300،000
       بدهی به حساب مستقل تامین مالی                                           300،000
       بدهی به حساب مستقل انتفاعی                                               100،000

3)سرمایه گذاری درمجموعه وجوه نقد وسرمایه گذاری      200،000
          درآمدها                                                                              200،000

 

 مثال 3-4)
فرض کنید طی دوره زمانی معینی سود تحقق یافته فروش سرمایه گذاریـها در مجموعه وجوه نقد و سرمایه گذاریهای ناحیه بافق مبلغ 235،000ریال، زیان تحقق یافته در همان دوره مبلغ 50،000 ریال و مـانـده خـالص حـساب دارای مبلغ 185،000 ریال بستانکار باشد.همچنین فـرض کـنید اثـر خالص ارزیابی مجموعه اوراق بهادار به ارزش بازار مبلغ 265،000ریال سـود تحـقق نیافته است که در مـانده بسـتانکار حساب سود و زیان تحقق نیافته مجمـوعه سرمایـه گذاریها منعکس شده است.
 مطلوبست: ثبت تسهیم و توزیع در دفاتر حساب وجوه وصولی به نمایندگی از سایر سازمانها ودستگاهها.
                                                                                                  بدهکار                بستانکار
سودوزیان تحقق نیافته مجموعه سرمایه گذاریها                  265،000
سودوزیان تحقق یافته مجموعه سرمایه  گذاریها                  185،000   
          بدهی به حساب مستقل عمومی                                                     100،000 45/10               بدهی به حساب مستقل پروژه سرمایه ای                                                   150،000 45/15             بدهی به حساب مستقل تامین مالی                                                           150،000 45/15             بدهی به حساب مستقل انتفاعی                                                               50،000   45/5

برداشت از مجموعه

مثال 4-4)

  فرض کنید حسابهای مستقل تامین مالی وبازپرداخت بدهی ها نیازمند برداشت به مبلغ 5،000،000 ریال ازمجموعه به منظور بازخرید اوراق قرضه سررسـید رسیده است. مطلوبست ثبت عملیات برداشت در دفاتر حساب مستقل وجوه وصولی به نمایندگی از سایر سازمانها و دستگاهها.
                                                         بدهکار            بستانکار

    بدهی به حساب مستقل تامین مالی وباز پرداخت بدهیها     5،000،000
       موجودی نقد                                                                     5،000،000 


 

 

بعدازبرداشت به وسیله حسابهای مستقل تامین مالی وبازپرداخت بدهی ها،نسبت منافع اعضا به شرح زیر است :
                                                                        قبل ازبرداشت                 بعداز برداشت
 حساب مستقل عمومی                                     10،300،00 یا 2/22%         10،300،000 یا 9/24%   حساب مستقل پروژه سرمایه ای                         15،450،000یا 3/33%         15،450،000یا 3/37%
 حساب مستقل تامین مالی وباز پرداخت بدهی ها       15،450،000یا 3/33%        10،450،000 یا 3/25%
 حساب مستقل انتفاعی                                     5،150،000 یا 1/11%         5،150،000 یا 5/12%                                                    
    جمع                                                      46،350،000                    41،350،000

صورت مالی مقرر


طبق استانداردهای هـیات استانـداردهای حسابـداری دولتـی گـزارش مـالـی جامـع سالانـه یک واحـد دولـتی بایـد شامـل صـورت ترکیـبی تغییرات دردارییها وبدهیهای  کلیـه حسـابهای مستقـل وجوه وصـولی به نماینـدگی ازسایر سازماها ودستگاهها باشد.
تـوجه داشـته بـاشید که اگر چه صورت ترکیبی حساب مستقل وجوه وصولی به نماینـدگی از سـایـر سازمانها ودسـتـگـاهها یـک صـورت عـملـیاتی نـیسـت اما صـورت مزبـور بخـش لازمی از گزارش مالی جامع سالانه است. زیـرا صورت مزبـور تغـییـرات در مسئـولیـتهای امانی دولت را افشا می کند.

 

تستهای کارشناسی ارشد فراگیر حسابداری پیام نور---حسابداری دولتی

1)کدامیک از حسابهای زیر،مربوط به حساب مستقل وجوه وصولی به نمایندگی از سایر سازمانها و دستگاهها،در پایان سال مالی بسته می شود؟

الف-حسابهای بودجه ای

ب-حسابهای صورت عملیات

ج-الف وب

د-هیچکدام


کلمات کلیدی: حسابداری دولتی
 
 
 
 
pcjava